Luật mạt chược 16 quân

Sáu bước để chơi được ngay

1. Bước 1

   Hiểu bộ bài 144 quân

   Bộ mạt chược 16 quân dùng 144 quân, gồm 42 mặt quân khác nhau. Ba chất số (Vạn, Đồng, Sách) mỗi chất có đủ từ 1 đến 9 và mỗi mặt có 4 quân. Có 7 quân chữ (4 gió, 3 rồng) cũng mỗi mặt 4 quân. Cuối cùng là 4 hoa và 4 mùa, mỗi mặt chỉ 1 quân.

   • Chất số: 9 Vạn + 9 Đồng + 9 Sách = 27 mặt × 4 = 108 quân
   • Quân chữ: Đông, Nam, Tây, Bắc + Trung, Phát, Bạch = 7 mặt × 4 = 28 quân
   • Quân thưởng: 4 hoa + 4 mùa = 8 quân

   42 mặt quân tiêu chuẩn

   VẠN - 9 QUÂN

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   ĐỒNG - 9 QUÂN

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   SÁCH - 9 QUÂN

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   GIÓ - 4 QUÂN

   

   

   

   

   RỒNG - 3 QUÂN

   

   

   

   HOA - 4 QUÂN

   

   

   

   

   MÙA - 4 QUÂN

   

   

   

   

2. Bước 2

   Chia bài và dựng tường

   Úp bài, xáo đều rồi xếp thành tường quanh bàn. Gieo xúc xắc để chọn nhà chủ (nhà Đông) và điểm bắt đầu chia. Mỗi người nhận 16 quân, nhà chủ nhận 17 quân và là người đánh đầu tiên. Ai có hoa hoặc mùa thì lật ra ngay và rút bù.

   • Người chơi thường: 16 quân trên tay
   • Nhà chủ: 17 quân - đánh ra 1 quân để mở ván
   • Thứ tự lượt đi ngược chiều kim đồng hồ theo hướng Đông → Nam → Tây → Bắc

3. Bước 3

   Nhớ đúng một công thức bài Ù

   Mục tiêu duy nhất là xếp 17 quân thành 5 bộ ba và 1 đôi mắt. Bộ ba có hai dạng: ba quân giống hệt nhau (Phỗng) hoặc ba quân liên tiếp cùng chất (Xào, ví dụ 3–4–5 Đồng). Quân chữ không tạo được Xào, chỉ tạo Phỗng hoặc làm đôi mắt.

   • Bộ ba giống nhau: 5–5–5 Sách
   • Bộ ba liên tiếp: 3–4–5 Đồng (chỉ trong cùng một chất)
   • Đôi mắt: hai quân giống nhau, ví dụ đôi Bạch

4. Bước 4

   Chơi một lượt: rút và đánh

   Đến lượt bạn, rút một quân từ tường rồi bỏ ra một quân không cần. Tay bạn luôn quay về 16 quân sau khi đánh. Nếu quân người khác vừa đánh ra giúp bạn hoàn thành bộ, bạn được lên tiếng ăn - nhưng bộ đó phải lật ngửa trên bàn và bạn mất lượt rút của mình.

   • Rút 1 → sắp bài → đánh 1
   • Ăn quân: được bộ nhanh hơn nhưng để lộ thông tin cho đối thủ
   • Ăn xong không rút thêm, đánh ra một quân rồi chuyển lượt cho người bên phải

5. Bước 5

   Phỗng, Xào, Khang

   Xào (Chư) chỉ ăn được từ quân của người ngay trước bạn (nhà trên). Phỗng (Pông) và Khang (Kàng) ăn được từ bất kỳ ai. Khi Khang (4 quân giống nhau), bạn lật cả bốn quân rồi rút một quân bù từ cuối tường.

   • Xào (Chư): 2 quân liên tiếp trên tay + 1 quân nhà trên đánh ra
   • Phỗng (Pông): 2 quân giống nhau trên tay + 1 quân bất kỳ ai đánh ra
   • Khang (Kàng): đủ 4 quân giống nhau - lật ra và rút bù
   • Nhiều người cùng đòi một quân: Ù ưu tiên trước Phỗng, Phỗng ưu tiên trước Xào

6. Bước 6

   Kết thúc ván: Ù, tự Ù, hoặc hòa

   Ván kết thúc khi có người Ù - bằng quân tự rút (tự Ù) hoặc bằng quân người khác đánh ra. Nếu tường còn lại 16 quân (8 cặp) mà chưa ai Ù thì ván hòa, xáo lại và chơi tiếp. Ở CLB, sau mỗi ván chúng ta có thể nói về nước đánh hay nhất - đó là phần học thú vị.

   • Ù thường: ăn quân người khác đánh ra để hoàn thành bài
   • Tự Ù: quân ù do chính bạn rút từ tường
   • Hòa: tường không cho rút nữa, không ai Ù - không ai mất điểm

Minh hoạ bằng quân bài thật

Các ví dụ dưới đây dùng đúng 42 mặt quân tiêu chuẩn, giúp bạn hình dung một bàn tay Ù, cách Phỗng, cách Xào và cách Khang.

Bàn tay Ù 17 quân

Khi Ù, bạn có 17 quân: 5 bộ (mỗi bộ 3 quân) cộng 1 đôi mắt. Ví dụ: 1–2–3 Vạn, 4–5–6 Đồng, 7–8–9 Sách, ba quân Trung, ba quân Đông và mắt là đôi 9 Đồng.

Phỗng (Pông) - 3 quân giống nhau

Bạn đang giữ hai quân giống nhau; khi bất kỳ ai bỏ quân thứ ba, bạn hô Phỗng, lấy quân đó và lật cả bộ ba lên bàn.

Xào (Chư) - 3 quân liên tiếp

Bạn giữ hai quân liền số cùng họa tiết; nếu người bên tay trái bỏ quân còn thiếu, bạn hô Xào để thành 3–4–5 Đồng.

Khang (Kàng) - 4 quân giống nhau

Đã có ba quân giống nhau, khi quân thứ tư xuất hiện bạn có thể hô Khang, lật bộ bốn quân và bốc bù một quân từ tường.

Đôi mắt

Đôi mắt là hai quân giống nhau còn lại trong bàn tay Ù - ở đây là đôi Bạch.

Hoa và mùa

Bốn quân hoa (Mai, Lan, Trúc, Cúc) và bốn quân mùa (Xuân, Hạ, Thu, Đông) không nằm trong bộ; khi bốc được bạn lật ra và bốc bù một quân.

Lỗi người mới hay gặp

Đây là những điều gần như ai mới học 16 quân cũng vướng trong vài ván đầu.

• Đếm bài Ù theo hệ 13 quân (4 bộ + 1 đôi).

  Hệ 16 quân cần 5 bộ + 1 đôi. Thiếu một bộ là bài chưa Ù được.

• Ăn Xào từ người ngồi đối diện hoặc bên phải.

  Xào chỉ ăn được từ nhà trên - người đánh ngay trước lượt bạn.

• Cố ghép quân chữ thành dãy liên tiếp, ví dụ Đông–Nam–Tây.

  Gió và rồng không tạo dãy. Chỉ dùng làm Phỗng, Khang hoặc đôi mắt.

• Ăn Phỗng mọi lúc cho nhanh.

  Mỗi lần ăn là để lộ bài và mất linh hoạt. Ăn khi nó thật sự rút ngắn đường Ù.

• Quên lật hoa/mùa nên thiếu quân trên tay.

  Có hoa hoặc mùa thì lật ra ngay và rút bù, giữ đúng số quân.

• Giữ quân lẻ đến cuối ván vì “có thể sẽ tới”.

  Đánh sớm quân khó ghép. Cuối ván quân lẻ là quân dễ cho người khác Ù.

Câu hỏi thường gặp